Türkiye'de Haftalık Sosyal Medya Kullanımı 25 Saati Aşıyor

Türkiye'de sosyal medya kullanım süresi giderek artıyor ve bağımlılık boyutuna ulaşmış durumda. Ortalama haftalık kullanım süresi 25 saate yükselirken, bu oran dünya ortalaması olan 19 saatin oldukça üzerinde bulunuyor.

Popüler Platformlar ve Kullanım Alışkanlıkları

WhatsApp, YouTube ve Instagram, Türkiye'de en çok tercih edilen sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları arasında yer alıyor. Erkek kullanıcılar, bu platformları kadınlara kıyasla biraz daha fazla kullanıyor.

Yeşilay'ın Sosyal Medya Araştırması

Türkiye Yeşilay Cemiyeti, bağımlılıkla mücadelede bilimsel yaklaşımlar geliştirmek amacıyla yeni bir Sosyal Medya Araştırma Raporu yayımladı. Araştırmaya 1.195 kişi katıldı ve sosyal medya bağımlılığının çok yönlü etkileri incelendi. Rapora göre katılımcıların %70'i günde üç saat veya daha fazla sosyal medya kullanıyor.

Kullanıcıların önemli bir bölümü sosyal medyayı duygusal bir kaçış aracı olarak görüyor. Araştırma, sosyal medyada geçirilen sürenin artmasının yaşam becerileri üzerinde olumsuz etkiler yarattığını ortaya koyuyor; özellikle ilişki başlatma, stresle başa çıkma ve planlama gibi alanlarda zorluklar yaşanıyor.

Zararlı İçeriklere Maruz Kalma ve Riskler

Raporda, genç kullanıcıların zararlı içeriklere maruz kalma riskinin yüksek olduğu vurgulanıyor. Kullanıcıların %30'u sosyal medyada kumar ve bahis içeriklerine, %20'si ise tütün ve alkol içeriklerine maruz kaldığını bildiriyor. Ayrıca 12-19 yaş arasındaki gençlerin uyuşturucu içerikli paylaşımlara maruz kalmaları halinde madde kullanma riski 30 kat artıyor.

Bağımlılık Döngüsü ve Toplumsal Farkındalık

Araştırma, sosyal medya bağımlılığının alışkanlıkların ötesinde, duygusal düzenleme, kaçış ve ödül mekanizmalarıyla desteklenen bir döngü olduğunu ortaya koyuyor. Katılımcıların büyük bölümü sosyal medyayı bırakma girişimlerinde başarısız olduğunu belirtirken, mutluluğu sosyal medyada arayanların oranı da yüksek. Kullanıcıların %58'i bağımlılığı teşvik eden içeriklerden rahatsızlık duyduğunu ifade ederek toplumsal farkındalık ihtiyacını gözler önüne seriyor.

YEDAM Verileri ve Bağımlılık Azalması

Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) verileri, internet bağımlılığı başvurularının önemli bölümünü sosyal medya kullanıcılarının oluşturduğunu gösteriyor. Danışanların çoğunluğu sosyal medya uygulamalarına erişmek için akıllı telefonlarını kullanıyor. Sosyal medya bağımlılığı nedeniyle YEDAM'a başvuran bireylerin kullanım süreleri bir yıllık takipte ortalama 6 saatten belirgin bir düşüş sergiledi.

Yetkililerden Uyarılar ve Öneriler

Yeşilay Genel Başkanı Doç. Dr. Mehmet Dinç, davranışsal bağımlılıkların toplum için ciddi tehditler içerdiğini belirtti. Dinç, önleme, rehabilitasyon ve savunuculuk alanlarında kapsamlı çalışmalar yürüttüklerini ifade etti.

Dinç, "Kullanıcıların %30'u kumar ve bahis, %20'si tütün ve alkol içerikli reklamlara maruz kalıyor. Bu reklamlara maruz kalan çocukların %58'i içeriği değiştiriyor, %43'ü ise platformlara şikayette bulunuyor. Ancak %12'si bu reklamları pasif şekilde izlemeye devam ediyor. Bu nedenle hayır deme, öz kontrol ve stresle başa çıkma gibi yaşam becerilerinin kazandırılması öncelikli olmalıdır." dedi.

Dinç ayrıca, sosyal medya kullanımının kontrolsüz ve yoğun olmasının bağımlılık riskini artırdığını vurgulayarak, çocuklarda sosyal medya kullanımını azaltmanın etkili yollarının yaygınlaştırılması, minimum yaş sınırlarının belirlenmesi ve zararlı içeriklerin etkin denetlenmesi gerektiğini belirtti. Ayrıca bağımsız bir davranışsal bağımlılıklar araştırma merkezinin kurulmasının önemine dikkat çekti.

Türkiye Sosyal Medya Araştırması'nın Öne Çıkan Verileri

• Katılımcıların yaklaşık %70'i sosyal medyada günde 3 saat veya daha fazla vakit geçiriyor.
• Kullanımın %98,9'u mobil cihazlar üzerinden gerçekleşiyor.
• WhatsApp (%83,1), Instagram (%66,9) ve YouTube (%53,3) en çok kullanılan platformlar arasında.
• Kadınlar WhatsApp ve Instagram'ı erkeklere göre daha sık tercih ediyor, YouTube kullanımı cinsiyetler arasında benzer.
• Kullanım motivasyonları arasında gündemi takip etme (%54,6), eğlence (%52,8) ve sosyal iletişim (%51,0) yer alıyor.
• Kullanıcıların yaklaşık %30'u kumar/bahis, %20'si tütün ve alkol içeriklerine maruz kalıyor.
• %18-30 arası oranlarda bağımlılık yapıcı madde ve davranışların teşvik edildiği içeriklerle karşılaşılmakta.
• Kullanıcıların çoğu bu tür içerikleri görmezden geliyor ya da platforma şikayette bulunuyor ancak büyük çoğunluk denetim ihtiyacını destekliyor.
• %22,34'ü kendini iyi hissetmek için sık, %50,88'i ise zaman zaman sosyal medya kullanıyor.