ABD Jürisi Meta ve YouTube'un Gençlere Zararlı Bağımlılık Yapan Tasarımlarını Tespit Etti

ABD’de bir jüri, Meta ve YouTube’un sosyal medya platformlarını genç kullanıcıları bağımlı hale getirecek şekilde kasten tasarladığına karar verdi. Bu kararla birlikte, 20 yaşındaki bir kadına 6 milyon dolar (5,1 milyon avro) tazminat ödenmesine hükmedildi.

Davacı KGM’nin İddiaları

KGM kod adlı davacı, çocukluk döneminde özellikle Meta'nın platformları ve Google’ın YouTube’u üzerinde günde 16 saate kadar zaman geçirdiğini belirtti. Bu yoğun kullanımın ruh sağlığı sorunlarını derinleştirdiğini ifade etti.

Jüri, 40 saat süren tanık ifadelerinin ardından 3 milyon dolar (2,54 milyon avro) tazminat talebini kabul etti. Ayrıca, şirketlerin çocuklara zarar verirken kasıt, baskı ya da hileyle hareket ettiğine karar vererek 3 milyon dolar tutarında cezai tazminat önerdi. Nihai tazminat miktarı yargıç tarafından belirlenecek.

Jüri ve Kararın Detayları

Karar sonrası jüri üyelerinden biri, Meta CEO’su Mark Zuckerberg’in duruşmada jüri üzerinde olumlu etki bırakmadığını söyledi. Jüri, büyük bir tazminat ödemekten çekindiklerini ancak şirketlerin uygulamalarının kabul edilemez olduğunu vurguladı.

California’daki bu dava, sosyal medya şirketlerine karşı kasıtlı zarar iddialarıyla açılan binlerce davanın seyrini belirleyecek önemli bir emsal oluşturuyor.

Meta Daha İhmalkar Bulundu

Jüri, Meta ve YouTube’un platform tasarımlarında ihmalkar davrandığını ve bu ihmalin KGM’ye zarar verdiğini tespit etti. Her iki şirket de çocukların kullanımında tehlike olduğunu bilmesine rağmen yeterli uyarı yapmadı. Tazminatın %70’i Meta’ya, %30’u YouTube’a yüklendi.

Altı hafta süren yargılama boyunca Zuckerberg ve Instagram başkanı Adam Mosseri’nin ifadeleri dinlendi. KGM’nin avukatları, "sonsuz kaydırma" ve otomatik oynatma gibi bağımlılık yapıcı tasarım özelliklerini hedef aldı.

Şirketlerin Savunmaları

Google sözcüsü Jose Castañeda, YouTube’un sosyal medya değil, sorumlu şekilde inşa edilmiş bir yayın platformu olduğunu belirtti. Meta ise Associated Press’e yaptığı açıklamada, ergen ruh sağlığının karmaşık olduğunu ve tek bir uygulamaya bağlanamayacağını savundu.

Meta, KGM’nin ruh sağlığı sorunlarının sosyal medya kullanımından değil, evdeki çalkantılı yaşamından kaynaklandığını ileri sürdü. YouTube ise platformun sosyal medya değil, televizyona benzer bir yayın hizmeti olduğunu savundu. Ayrıca KGM’nin yaş ilerledikçe YouTube kullanımının azaldığını vurguladı.

Her iki şirketin avukatları, kullanıcıların platformlarda güvenlik ve kişiselleştirme seçeneklerine erişimlerinin olduğunu hatırlattı.

Kararın Etkileri ve Uzman Görüşleri

Cornell Üniversitesi Tech Policy Institute direktörü Sarah Kreps, kararın ABD genelinde bekleyen binlerce benzer davanın sonucunu etkileyebileceğini söyledi. Kreps, "Bir sosyal medya platformuysanız endişelenmelisiniz; bu dava nasıl sonuçlanırsa diğerleri de benzer şekilde ilerleyebilir" dedi.

Villanova Üniversitesi hukuk doçenti Peter Ormerod, kararı "tarihi önemde bir gelişme" olarak tanımladı ancak kamuoyunun platformlarda hemen değişiklik beklememesi gerektiğini belirtti. Ormerod, önemli değişikliklerin gerçekleşmesi için Meta ve Google’ın temyiz süreçlerinde ve benzer diğer davalarda hukuki argümanlarını kaybetmesi gerektiğini ifade etti.

Meta’ya Karşı Diğer Davalar

Bu karar, Meta hakkında bir hafta içinde verilen ikinci önemli hüküm oldu. New Mexico’da bir jüri, Meta’nın çocukların ruh sağlığını bilerek zarar verdiğine ve cinsel istismar bilgilerini gizlediğine hükmederek 375 milyon dolar (317 milyon avro) ceza verdi.

ABD’de 40’tan fazla eyalet başsavcısı Meta’ya dava açarak Instagram ve Facebook’un bağımlılık yapıcı özellikler tasarlayarak gençlerde ruh sağlığı krizine yol açtığını iddia ediyor. Bu gelişmeler, Mark Zuckerberg'in gençler üzerindeki etkisine yönelik bağımlılık davasındaki ifadeleri ile paralel ilerliyor.

Öte yandan, sosyal medya platformlarında gençlerin ruh sağlığına dair yanlış bilgilerin yayılması da önemli bir sorun olarak öne çıkıyor. Yakın zamanda yapılan bir araştırma, TikTok ve diğer platformlarda ruh sağlığıyla ilgili yanlış bilgi oranının %56’ya ulaştığını ortaya koydu. Bu durum, genç kullanıcıların sosyal medya deneyimlerinin karmaşıklığını ve risklerini artırıyor.