İran Savaşıyla İlgili Asılsız "Bulut Tohumlama" İddiaları Sosyal Medyada Yayılıyor

Son dönemde, ABD ve İsrail'in İran ile savaşı nedeniyle Ortadoğu'da gerçekleştiği öne sürülen "bulut çalma" operasyonlarına dair kanıtsız iddialar sosyal medyada yoğun ilgi görüyor. Iraklı milletvekili Abdullah el-Haykani, Al-Rasheed televizyonunda yaptığı açıklamada, Türkiye ve İran'ın ABD uçaklarını bulut parçalama ve çalmaya çalışmakla suçladığını belirtti.

El-Haykani, bu iddialarını kanıtlamaktan kaçınırken, Irak'a son haftalarda yağışların geri dönmesini ABD'nin İran savaşıyla meşgul olmasına bağladı. Ancak bilim insanları, "bulut çalma" diye bir teknolojinin var olmadığını ifade ediyor.

Yetkililer ve Uzmanlar İddiaları Yalanlıyor

Irak Meteoroloji Kurumu sözcüsü Emir el-Cebiri, milletvekilinin açıklamalarını "ne bilimsel ne de mantıklı" olarak nitelendirerek reddetti. Cebiri, 2026 yılının Irak için yağışlı geçeceği tahminlerinin, İran savaşı başlamadan önce, geçen yıl eylül ayında yapıldığını hatırlattı.

Buna karşılık, BBC'nin ulaştığı el-Haykani iddialarını yineleyerek Irak'ta kasıtlı kuraklık yaratmak için "atmosfer değiştirici silahların" kullanıldığına dair herhangi bir kanıt sunmadı.

Sosyal Medyada Yayılan Yanlış Bilgiler

Sosyal medyada özellikle Türkiye'den bazı kullanıcılar, İran savaşı ile ülkede yaşanan yoğun yağışlar arasında bağlantı kuran asılsız iddialar ortaya atıyor. Türkiye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın verilerine göre, 2026 yılında Türkiye'de son 66 yılın en yağışlı Şubat ayı yaşandı.

Bir sosyal medya paylaşımı, Türkiye'deki durmaksızın yağan yağmurun İran savaşı nedeniyle hava sahasının kapanması ve ABD uçaklarının bulut çalamamasıyla ilişkili olduğunu öne sürüyor. Başka kullanıcılar ise İran'da uzun yıllardır görülen kuraklıkların, İran'ın ABD hedeflerini vurmasının ardından beş gün içinde sona erdiğine dair yanlış iddialar dile getiriyor.

Uzmanlardan Açıklamalar

Birleşmiş Milletler Üniversitesi Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü Direktörü Kaveh Madani, bu tür iddiaların büyük ölçüde güvensizlik ve iklim sistemleri hakkındaki bilgi eksikliğinden kaynaklandığını belirtiyor.

"Bulut tohumlama" olarak bilinen süreç, var olan bulutların daha fazla yağmur veya kar üretmesini sağlamak için yapılmakta olan bir müdahale yöntemidir. Bu teknik, uçaklardan bulutlara gümüş iyodür gibi küçük parçacıklar salınmasını içeriyor.

İran, geçen yıl yaşanan rekor düşük yağışlar ve kuruyan Urmiye Gölü havzası nedeniyle bulut tohumlama uygulamasına başvurdu. ABD, Çin ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi 10'dan fazla ülkede kullanılan bu yöntem, bilim insanlarına göre yağış olasılığını ancak %15 oranında artırabiliyor.

Abu Dabi'deki Halife Üniversitesi Çevre ve Jeofizik Bilimleri Laboratuvarı yöneticisi Prof. Diana Francis, bulut tohumlamanın havayı kontrol etmekten ziyade var olan bulutları hafifçe harekete geçirmek olduğunu ifade ediyor.

Bilimsel Araştırmalar ve Gerçekler

"Bulut hırsızlığı" teorisini savunanlar, bir bölgede tohumlama yapılmasının komşu bölgeleri yağıştan mahrum bırakacağını iddia ediyor. Ancak Wyoming Üniversitesi atmosfer bilimleri profesörü Dr. Jeff French, bu iddiaların bilimsel araştırmalar tarafından desteklenmediğini ve etkisinin çok az olduğunu vurguluyor.

Bilim insanları, hava sistemlerinin doğrudan kontrol edilebileceği basit bir teknolojinin olmadığını belirterek, Ortadoğu'daki aşırı hava olaylarının sıklık ve şiddetinin iklim değişikliğinden kaynaklandığını ifade ediyor.

Fosil yakıtların kullanımı nedeniyle dünya genelinde sıcaklıkların arttığını belirten Dünya Meteoroloji Örgütü, Ortadoğu'da sıcaklık artışının küresel ortalamanın iki katı hızda olduğunu bildiriyor. Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), insan kaynaklı iklim değişikliğinin daha uzun ve şiddetli sıcak hava dalgalarına yol açtığını ve su kaynakları sınırlı olan bölgeyi etkilediğini ifade ediyor.

Yağışlar da giderek daha değişken hale gelirken, ani ve kısa süreli şiddetli yağışlar su baskınlarına neden olabiliyor. Ürdün Mutah Üniversitesi su ve çevre mühendisliği bölümünden Dr. Esraa Tarawneh, bu koşulların su güvenliği konusundaki kaygıları artırdığını belirtiyor.

Komplo Teorilerine Karşı Uyarılar

Uzmanlar, böyle bir ortamda hava ve su kaynaklarının kontrolü hakkında asılsız iddiaların yayılmasının kaçınılmaz olduğunu söylüyor. Oxford Üniversitesi'nden iklim fiziği alanında Dr. Sarah Smith, karmaşıklık ve belirsizliğin komplo düşüncelerini beslediğini, insanların boşlukları kolay ve tatmin edici açıklamalarla doldurduğunu ancak gerçek hikayeyi göz ardı ettiğini ifade ediyor.

BBC Monitoring servisinden Nihan Kalle habere katkıda bulunmuştur.