Türkiye'de 15 Yaş Altı Çocuklara Sosyal Medya Erişim Kısıtlaması Nasıl Uygulanacak?

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda kabul edilen yeni düzenlemeyle, 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya erişimi sınırlandırılıyor. Bu kapsamda sosyal medya platformları, kullanıcıların yaşlarını doğrulamak ve çocukların gelişimine uygun olmayan içeriklere erişimini engellemekle yükümlü olacak. Ayrıca, 15 yaş üstü kullanıcılar için yaşa uygun ve ayrıştırılmış hizmetler sunulması gerekecek. Bu konuda detaylı bilgi için 15 yaş altı çocuklar için yeni sosyal medya düzenlemesi makalesine göz atabilirsiniz.

Düzenlemenin kısa süre içinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi bekleniyor. YouTube Türkiye, bu yasayla birlikte 15 yaş altı kullanıcıların hesaplarını kapatmak zorunda kalabileceğini duyurdu.

Bakanlık ve Uzmanların Görüşleri

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, 28 Mart tarihinde CNN Türk'te katıldığı yayında, bu kısıtlamanın çocukları her türlü riskten ve zararlı içeriklerden korumayı hedeflediğini belirtti. Yaklaşık 1,5 yıllık bir çalışmanın ürünü olan düzenleme sürecinde uzmanlar, aileler, çocuklar ve sosyal medya şirketleriyle görüşmeler yapıldığını aktardı.

Kastamonu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yapay Zeka Çalışmaları Koordinatörü Prof. Dr. Selman Tunay Kamer, BBC Türkçe’ye yaptığı açıklamada, düzenlemenin bir yasaktan ziyade koruma mekanizması olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Ergenlik dönemindeki çocukların nörolojik gelişimlerinin tamamlanmadığını vurgulayan Kamer, bilimsel çalışmaların risk alma ve karar verme süreçlerinin yaklaşık 16 yaş civarında olgunlaştığını ortaya koyduğunu ifade etti.

Kamer, bu düzenlemenin özgürlük tartışmalarını beraberinde getirdiğine dikkat çekerek, temel amacın çocukları dijital ortamda istismar ve ihmallerden korumak olduğunu belirtti. Düzenlemenin başarısının, platformların sorumluluk almasına bağlı olduğunu sözlerine ekledi.

Yaş Doğrulama Sistemleri ve Denetim

Kamer, yaş doğrulama ve içerik filtreleme teknolojilerinin teknik olarak uygulanabilir olduğunu ancak asıl meselenin bu sistemlerin etkin biçimde devreye alınması ve denetlenmesi olduğunu ifade etti. Aksi durumlarda şirketlere yaptırım uygulanması gerektiğini savundu. Ayrıca ebeveyn denetiminin tek başına yeterli olmadığını, günümüzde ailelerin dijital iletişim konusunda eksikliklerinin bulunduğunu belirtti.

Hukukçu Yaman Akdeniz'in Değerlendirmesi

Siber haklar ve ifade özgürlüğü alanında çalışan hukukçu ve akademisyen Yaman Akdeniz ise BBC Türkçe’ye yaptığı açıklamada, düzenlemenin kapsamı ve etkilerine dair önemli soru işaretleri olduğunu dile getirdi. Akdeniz, uygulamanın kamuoyuna çocukları koruma amacıyla sunulsa da pratikte çok daha geniş bir kontrol mekanizmasının önünü açabileceğini belirtti.

Yaş doğrulamanın e-Devlet üzerinden yapılmasının planlandığını ve bu durumun tüm kullanıcıların kimlik bilgileriyle sosyal medya hesaplarının eşleştirilmesi anlamına gelebileceğini ifade etti. Adalet Bakanı Akın Gürlek, 22 Nisan’da CNN Türk’te katıldığı programda, sosyal medya hesabı kullanmak isteyenlerin e-Devlet üzerinden doğrulama kodu alacağını ve bu kodla sosyal medyaya gireceğini söyledi. Bakan, takma isimle hesap kurulabileceğini ancak TC kimlik numarası vermenin zorunlu olduğunu ve katalog suçların belirlendiğini, suç işlendiğinde bilgilerin isteneceğini ekledi. Bu uygulamanın detayları için Türkiye'de sosyal medyada 15 yaş sınırı ve e-Devlet token dönemi makalesini inceleyebilirsiniz.

Akdeniz, "işlev kayması" (function creep) riskine de dikkat çekti. Bugün sosyal medya için kurulan sistemin zamanla başka dijital hizmetlerde de kullanılabileceği uyarısında bulundu. Ayrıca YouTube ve Pinterest gibi eğitim veya içerik odaklı platformlara erişimin de kısıtlanabileceği düzenlemenin, çocukların bilgiye erişim hakkını sınırlayabileceğini savundu. Türkiye’de düzenleme sürecinin diğer ülkelere kıyasla oldukça hızlı ilerlediğini belirtti.

Dünya Genelinde Benzer Uygulamalar

Türkiye, çocuklara yönelik sosyal medya yasakları getiren tek ülke değil. Avustralya, Aralık 2025’te 16 yaş altındaki çocukların TikTok, Instagram, Snapchat, X ve Facebook gibi platformlara erişimini engelleyen ilk ülke oldu. Messenger Kids, WhatsApp, Google Classroom ve YouTube Kids gibi platformlar ise bu yasağın dışında tutuldu. Avustralya hükümeti, kurallara uymayan şirketlere 50 milyon dolara kadar para cezası verebiliyor.

Avrupa Parlamentosu, 26 Kasım 2025’te sosyal medya, video paylaşım platformları ve yapay zeka uygulamalarında 16 yaş sınırının getirilmesini destekledi. Malezya da Aralık 2025’te benzer uygulamayı hayata geçirmeyi planladı. İngiltere’de sosyal medyanın çocuklar üzerindeki bağımlılık etkisi tartışılıyor. Başbakan Keir Starmer, 28 Mart’ta Sunday Mirror gazetesine verdiği röportajda, sosyal medya şirketlerinin çocukları platformda daha uzun tutmaya çalıştığını ve bu nedenle harekete geçmek gerektiğini belirtti. İngiltere hükümeti ise sosyal medyaya kısıtlama getirip getirmeme konusunda uzman görüşleri almaya devam ediyor. Avam Kamarası’nda 22 Nisan’da yapılan oylamada, 16 yaş altına sosyal medya yasağı getirilmesi önerisi üçüncü kez reddedildi.

Avustralya Uygulamasının Sonuçları

Avustralya’da yapılan bazı araştırmalar, yasağa rağmen çocukların büyük bölümünün sosyal medya platformlarını kullanmaya devam ettiğini ortaya koyuyor. Molly Rose Foundation ve YouthInsight tarafından 12-15 yaş aralığında 1050 çocukla yapılan ankete göre, yasa yürürlüğe girmeden önce hesap sahibi olan çocukların %61’i en az bir sosyal medya hesabına erişimini sürdürüyor.

Molly Rose Foundation, uygulamanın beklenen acil ve kesin "güvenlik bariyeri" işlevini görmediğini ve ebeveynlere yanlış bir güvenlik hissi verebileceği uyarısında bulundu. Yaş doğrulama sistemleri geliştiren uluslararası sektör kuruluşu Age Verification Providers Association (AVPA) ise Avustralya’daki sorunların teknolojik yetersizlikten değil, platformların mevcut araçları etkin kullanmamasından kaynaklandığını savunuyor.

Platformlar ise yaklaşımın hatalı olduğunu belirterek, kurallara uymak için ellerinden geleni yaptıklarını ifade ediyor. Avustralya'nın çevrimiçi güvenlik düzenleyicisi eSafety Commissioner, Meta (Facebook ve Instagram), Google (YouTube), TikTok ve Snap hakkında yasa ihlali şüphesiyle inceleme yürütüyor. Hükümet, uyum sağlanmaması halinde Federal Mahkeme süreci başlatmak için kanıt topladığını açıkladı.

Aralık 2025’te yürürlüğe giren yasayla ilgili ilk raporda, beş büyük platformda bir dizi zayıf uygulama tespit edildi. Bunlar arasında, 16 yaş altı olduğunu beyan eden çocukların sonradan 16 yaş üstü olduklarını kanıtlamasına izin verilmesi, aynı yaş doğrulama yönteminin tekrar tekrar denenebilmesi, yeni kullanıcı kayıtlarında yaş doğrulama önlemlerinin yetersiz kalması ve 16 yaş altı kullanıcıların bildirilmesi için etkili mekanizmaların bulunmaması yer alıyor. İlk ayda 4,7 milyon hesabın kısıtlandığı veya kaldırıldığı bildirildi.