Prof. Dr. Hatemi Türk Müziği Yasağının Az Bilinen Yönlerini Anlattı

88 yaşında vefat eden Prof. Dr. Hasan Hüsrev Hatemi, Ülke TV'de katıldığı programda Türk müziğine getirilen yasağın bilinmeyen ayrıntılarına ilişkin önemli açıklamalarda bulundu.

Hatemi, günlük hayatta sıkça kullanılan "hariçten gazel okumak" deyiminin kökenine ve Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki müzik tartışmalarına değindi. İstanbul’daki bazı mekanlarda bu yasağa dair tabelalar gördüğünü belirten Hatemi, "Benim kadar yaşlı olmayanlar mizah dergilerinin bu deyimi icat ettiğini sanıyor. Ancak Yenikapı’daki gazinolarda, Florya ve Sarayburnu’ndaki Gülhane Parkı’nın içindeki denize yakın gazinolarda 'Hariçten gazel okumak yasaktır' yazan tabelaları birkaç yerde gördüm." dedi.

Deyimin Tarihçesi ve Atatürk’ün Anısı

Deyimin 1930’lu yıllara dayandığını belirten Hatemi, Mustafa Kemal Atatürk’ün Sarayburnu Parkı’nda yaşadığı bir anıyı aktardı. Kahire’den gelen Müniretu’l Mehdiye isimli sanatçıyı dinledikten sonra sahneye çıkan Atatürk’ün, Türk müziğinin çok uyutucu olduğunu, yeni Cumhuriyet neslinin bu müziği dinleyemeyeceğini ve bu müzikle ruh halinin karamsar olacağını söylediğini anlattı.

Atatürk’ün aslında Türk müziğine değer veren biri olduğunu vurgulayan Hatemi, "Ancak kraldan çok kralcı olan çevreler, İstanbul Radyosu’na telefon ederek 'Türk müziği yayını artık yapılmayacak' dediler." ifadelerini kullandı.

Radyolardaki Yasak ve Gazinolardaki Önlemler

Radyolardaki Türk müziği yasağının ardından gazinolarda da önlemler alındığını söyleyen Hatemi, "Türk müziği yasağı geldiğinde, şarkıcıların farklı türde şarkılar söylemesi ve hariçten gazel okumaları engellemek için 'Hariçten gazel okumak yasaktır' denildi." diye konuştu.

Bestelenmiş Olma Şartı Gerekmiyor

Sesi güzel olanların eser icra etme biçimlerine dikkat çeken Hatemi, "Sesi güzel olan müzik meraklıları, bazı mevlitlerde ve hafızlar, aniden 'Şu Boğaz Harbi nedir, var mı ki dünyada eşi' diyerek şiir okuyabiliyorlar. Bu, bestelenmiş olmak zorunda değil; belli bir makamla ezan okur gibi Mehmet Akif’ten Çanakkale Destanı okunabiliyor. O dönemde bazı şiirlerin okunuş tarzında beste aranmazdı. Gazeli, gazel tarzında okuyabilenler vardı." değerlendirmesinde bulundu.