Macaristan, György Kurtag’ın müzik ve mirasını kapsamlı etkinliklerle anıyor

Macar besteci György Kurtag’ın hayatı, dönemi ve müzikal mirası, doğduğu Macaristan’da düzenlenen çeşitli etkinliklerle onurlandırılıyor. Bu kutlamaların merkezi ise başkent Budapeşte olarak öne çıkıyor.

Başkentte Önemli Bir Başlangıç

Etkinlikler, Perşembe günü Palace of Arts’ta (MÜPA) gösterilen bir belgesel ile start aldı. Yönetmen Denes Nagy’nin imzasını taşıyan Kurtag Fragments, bestecinin yaratım sürecindeki zorlukları, şüphelerini, yaşlılıkta yaşadığı yalnızlığı ve mesleki yaşamındaki mücadelelerini ekranlara taşıyor.

“Bu sabır ve kararlılık gerektiren bir süreçti; saatlerce onun yanında olup asla yılmamak gerekiyordu. Alçakgönüllü ama yaptığımız işin ciddiyetinin farkında olarak çalıştık ve o da buna çok açıktı,” dedi Nagy. “Dört yıl boyunca çekim yaptık, onunla birçok gün geçirdik. Sonuçta iki saatlik bir film için 300 saatlik ham görüntü elde ettik.”

Uluslararası Sanatçılar Kurtag’ın Etkisini Anlatıyor

İzlandalı piyanist Vikingur Olafsson, The New York Times tarafından “İzlanda’nın Glenn Gould’u” olarak tanımlanıyor. Olafsson, György Kurtag ile tanışmasının, Robert Schumann gibi geçmiş bir dönemin bestecisiyle karşılaşmak kadar değerli olduğunu belirtiyor.

“Kendinizin içindeki sessiz alana girip her şeyi bırakmanız, sadece dinlemeye başlamanız gerekiyor. Onun müziği, çok az sesle çok şey anlatıyor. Bu benim için müziğin ve hayatın özü. Eğer biri Kurtag’ın müziğini bilmiyorsa, Spotify ya da başka bir platformdan dinlemeli, pişman olmaz.”

Olafsson, 2022 yılında Kurtag ile tanıştı ve onu, vefat eden eşi Marta’nın piyanosunu çalmak üzere Budapeşte Müzik Merkezi’ne davet etti. Bu buluşma İzlandalı sanatçı için unutulmaz bir anı oldu.

“Kurtag bana Marta’nın kayıtlarımı dinlediğini söyledi, bu çok duygusal bir andı. Bartók, İzlanda halk ezgileri, Bach, Mozart, Haydn gibi çeşitlilikte müzikler çaldım. İzlanda ve Macar müziği arasında her zaman güzel bir bağ olduğunu düşündüm. Belki dillerimizin ritmi benzerdir, dil farklı olsa da.”

Benjamin Appl’dan Övgü Dolu Sözler

Alman bariton Benjamin Appl, Euronews’e verdiği demeçte, György Kurtag gibi bir besteciyle aynı dönemde yaşamanın kendisi için “özel bir armağan” olduğunu ifade etti.

“Bu sadece müzik değil, insanlığın deneyimi. Az konuşma, çok düşünce ve duygu içeren bir etkileşim. İnsan ancak böyle derin bir şekilde başka türlü ulaşamayacağı bir noktaya varabiliyor.”

“Kurtag ile paylaştığım anlar benim için çok özel. Onun kadar derin içgörüye, arayışa ve öz eleştiriye sahip başka kimse tanımıyorum. Günümüzde kimsenin içe dönüp sessizce düşünmek için geri çekilmediği, herkesin öne çıkmaya çalıştığı bir çağda bu büyük bir armağan.”

Appl ayrıca Kurtag’ın eserlerinin dinleyici için alışılmadık olduğunu vurgulayarak, “Çok bağırmanız, bazen kötü, çok alçak veya tiz söylemeniz gerekiyor. Bu sesin bozulacağını düşünebilirsiniz ama ilginçtir ki Kurtag’dan sonra Schubert, Schumann gibi bestecilere döndüğümde sesim daha esnek ve doğal çalışıyor. Bunun nedenini hâlâ tam çözemedim,” dedi.