Prof. Dr. Dikmen Gürün’ün Türk Tiyatrosunda Eleştiri Üzerine Çalışması ENKA Oditoryumu’nda Tartışıldı

Türk tiyatrosuna akademisyen, eleştirmen ve uzun yıllar festival direktörlüğü yaparak önemli katkılar sunan Prof. Dr. Dikmen Gürün'ün "Bir Dönem Üstünden Türk Tiyatrosunu Eleştirilerle Okumak" adlı eseri, Türk tiyatrosunda eleştirinin rolü ve dönüşümünü ele aldı.

ENKA Sanat desteğiyle yazılan, Doğan Kitap tarafından yayımlanan ve tasarımı Bülent Erkmen tarafından gerçekleştirilen kitabın söyleşisi ENKA Oditoryumu’nda gerçekleşti.

Çalışmanın Kapsamı ve Önemi

Etkinliği yöneten yazar Zeynep Miraç, eserin 30 yıllık bir dönemi incelediğini belirtti. Miraç, "Eser, aynı zamanda 1950’ler çok partili hayata geçiş, 1960’lar tiyatronun altın çağı ve 1970’ler politik tiyatronun yükseldiği dönemleri kapsıyor. Dikmen hocamızın çalışması, Türk tiyatro tarihini anlatırken alternatif bir okuma sunuyor. Kültür politikalarının şekillenmesini anlamamız açısından da ayrıca önemli. Bu çalışma alandaki isimlere farklı bakış açıları kazandıracaktır." dedi.

Dikmen Gürün’ün Düşünsel Yolculuğu

Prof. Dr. Dikmen Gürün, kitabın ortaya çıkış sürecini anlattı: "Türk tiyatrosunu eleştirel okumak neden? Bu sorunun cevabı, babam Halil Gürün ile yaptığımız uzun sohbetlerde yatıyor. Çocukluktan gençliğe kadar izlediğimiz sanat eserlerini onunla yorumlardık. ABD’de eğitim gördüğüm dönemde bu süreç mektuplarla devam etti. Babamla paylaştığımız düşünsel yolculuk benim için çok kıymetliydi."

Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi’nde eğitimini sürdürdüğünü aktaran Gürün, "Burada Prof. Dr. Sevda Şener danışmanlığında doktora tezimi eleştiri üzerine yaptım. Bu kapsamlı tez, bugünkü çalışmamın ilham kaynağı oldu. 1950-1980 arası tiyatro ve eleştiri ilişkisini incelemek sadece geçmişi anlamak değil, geleceğe dair ipuçları taşımak açısından da önemli. Temel amacım eleştirinin sanatın sürekliliğini sağlayıp tiyatromuzun yenilenmesine katkısını ortaya koymaktı." ifadelerini kullandı.

Eleştirinin Kısa ve Uzun Vadeli İşlevleri

Çevirmen ve tiyatro eleştirmeni Seçkin Selvi, eleştirinin temel olarak kısa ve uzun vadeli olmak üzere iki işlevi olduğunu vurguladı. Selvi, "Kısa vadeli eleştiri, oyunun yüzeysel yönlerine odaklanır. Hem seyirciye oyun öncesi bilgi verir hem de yazan ve oynayanların ilgisini çekmeyi amaçlar. Ansiklopedik çalışmalar ise nitelikten çok nicelik bilgisi sunar ve oyunun ruhunu ortaya koymaz. Uzun vadeli eleştiri ise eserin niteliksel özelliklerini değerlendirir, oyunun nasıl sahnelendiğini ortaya koyar ve geleceğe belge bırakır. Dikmen Gürün, uzun yıllara yayılan çalışmasıyla bu görevi başarıyla yerine getiriyor." dedi.

Arşiv Eksikliği ve Eleştirinin Önemi

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nilgün Firidinoğlu, Gürün’ün çalışmasının Türk tiyatrosundaki eleştiri geleneğine önemli katkı sağladığını belirtti. Firidinoğlu, "Kültür tarihçisi olarak ilerlemek istiyorsak geçmişe dönüp bakmalıyız. Toplumsal olarak en büyük sorunlarımızdan biri arşiv eksikliği. Özel tiyatrolar bu konuda biraz daha rahat olabilir, ancak ödenekli tiyatrolar iktidarlarla sınanıyor. Eleştiri metinleri tiyatronun tarihini yazarken çok değerli, çünkü performansın geçiciliğinin aksine eleştiri oyunun kalıcılığını sağlar. Eleştiri, dondurulmaz olanı dondurmayı mümkün kılar." ifadelerini kullandı.

Eleştirinin Günümüzdeki Durumu

Kadir Has Üniversitesi Sanat Tasarım Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Özlem Hemiş, eleştirinin değişen doğasına değinerek, "Son 30 yılda tiyatro alanında eleştirel metinler oluşturmak giderek zorlaşıyor. Eleştiriden, sanatçının tiyatro için hafıza kazandıran metinler yazmasını anlıyorsak, bu tür metinlerin sayısı maalesef azalıyor. Günümüzde eleştiri daha çok basın bültenleri ve tanıtım yazılarına dönüşmüş durumda." diye konuştu.

Etkinlik, yoğun katılımın ardından hatıra fotoğrafı çekilmesiyle sona erdi.