2 Bin Yıllık Ketton Mozaiği Truva Savaşı'nın Farklı Bir Anlatımını Gün Yüzüne Çıkardı

İngiltere’de bulunan Ketton mozaiği, Truva Savaşı'nın bugüne dek büyük ölçüde unutulmuş bir versiyonunu betimlediği ortaya çıkan önemli bir Roma dönemi keşfi olarak kabul ediliyor. Leicester Üniversitesi'nin yürüttüğü yeni araştırma, Rutland’daki bu mozaikin Homer’in İlyada destanındaki sahneleri yansıtmadığını ortaya koydu.

Çalışmaya göre, mozaik Yunan oyun yazarı Aeschylus’un kaleme aldığı ancak günümüze tam olarak ulaşmamış olan “Phrygialılar” adlı tragedyanın anlatımını temel alıyor. Uzmanlar, bu versiyonun büyük ölçüde kaybolmuş olması nedeniyle mozaikin tarihsel açıdan öneminin arttığını belirtiyor.

Keşif Pandemi Döneminde Gerçekleşti

Ketton mozaiği 2020 yılında COVID-19 karantinası esnasında, yerel çiftçi Jim Irvine tarafından Rutland’daki aile arazisinde fark edildi. Keşfin ardından Leicester Üniversitesi Arkeoloji Servisi (ULAS) tarafından kapsamlı kazılar yapıldı. Roma villasının içinde bulunan mozaik, ulusal önemi nedeniyle "Scheduled Monument" (koruma altındaki anıt) statüsüne alındı.

2021 ve 2022 yıllarında yürütülen ortak kazıların ardından bulguların kapsamlı bir yayını hazırlanıyor.

Truva Savaşı’nın Üç Çarpıcı Sahnesi

Mozaikin merkezinde Truva Savaşı’nın etkileyici anları yer alıyor: Yunan savaşçısı Aşil ile Truva prensi Hektor’un düellosu, Aşil’in Hektor’un cesedini sürüklediği sahne ve Kral Priamos’un oğlunun cesedini altın karşılığında geri aldığı ve tartıldığı bölüm dikkat çekiyor.

İlyada Değil, Aiskhylos’un Kayıp Tragedyası

Yeni analizler Ketton mozaiğinin Homer’in anlattığını takip etmediğini gösteriyor. Bunun yerine, Aiskhylos’un daha az bilinen ve “Phrygialılar” adlı tragedyası ile örtüştüğü ortaya çıktı. Antik Yunan’ın önemli tragedya yazarlarından Aiskhylos’un yaklaşık 70 ila 90 oyun kaleme aldığı; ancak günümüze sadece yedi tam tragedyanın ulaştığı biliniyor. Geri kalan eserler ya tamamen kaybolmuş ya da küçük fragmanlar halinde günümüze erişmiş durumda.

Roma döneminde Truva hikayesinin farklı versiyonları bilinse de, bu nadir yorumun seçilmesi, mülk sahibinin kültürel birikimini ve seçkinliğini yansıtabilir.

Leicester Üniversitesi Antik Tarih Doçenti Dr. Jane Masseglia, mozaikin üst panelinin Aiskhylos dönemine ait bir Yunan vazosundaki tasarımdan esinlendiğini belirtti. Ayrıca bazı desenlerin mozaikin yapımından yaklaşık 800 yıl öncesine dayandığı tespit edildi.

"Roma Britanyası’daki zanaatkarlar antik dünyadan kopuk değildi. Nesiller boyunca aktarılan desen katalogları sayesinde Akdeniz genelindeki sanat geleneğinin parçasıydılar. Ketton’da Roma Britanyası işçiliği ile Akdeniz tasarım mirası birleşiyor," dedi Masseglia.

Roma Britanyası'nın Kozmopolit Yapısı

Keşfi yapan Jim Irvine, yeni araştırmanın Roma dünyasındaki kültürel entegrasyonun düşündüğümüzden daha derin olduğunu gösterdiğini ifade etti. Ona göre bu bulgular, Roma Britanyası’nın genellikle tasavvur edilenden daha kozmopolit bir yapıya sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Kazıyı finanse eden Historic England yetkilileri ise Leicester Üniversitesi ile yürütülen iş birliğinin, villa sakinlerinin kültürel ilgi alanları ve dönemin Roma Britanyası toplumuna dair daha nüanslı bir tablo sunduğunu belirtti.

Research’a katılmayan ancak çalışmayı değerlendiren Reading Üniversitesi Roma Arkeolojisi Profesörü Hella Eckhardt, bulguları "heyecan verici" olarak nitelendirdi. Eckhardt’a göre araştırma, Aşil ve Hektor’un hikayelerinin sadece metinler aracılığıyla değil; çanak çömlek, gümüş eşyalar, resimler ve mozaikler gibi çeşitli sanat formları üzerinden de aktarıldığını gözler önüne seriyor.