Televizyon Dizilerindeki Şiddetin Toplumsal Etkileri Uzmanlarca Tartışılıyor

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) üyesi İlhan Taşcı, Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’da yaşanan okul saldırılarının ardından televizyon dizilerindeki şiddet unsurlarını eleştirdi. Taşcı, bu sahnelerin şiddetin sıradanlaşmasına yol açabileceğini belirterek, içeriklerin toplumsal ve ruhsal etkilerinin araştırılması gerektiğini vurguladı.

Tartışmalar sürerken, Yapı Kredi Bankası Kurumsal İletişim Direktörü Arda Öztaşkın, şiddeti teşvik eden dizi ve içeriklere kurum olarak reklam vermeyeceklerini açıkladı. LinkedIn üzerinden yaptığı paylaşımda Öztaşkın, bunun etik bir sınır, kamusal bir sorumluluk ve vicdani yükümlülük olduğunu ifade etti.

Televizyon Sektöründen Farklı Yaklaşımlar

Ancak sektörde görüşler çeşitlilik gösteriyor. NOW TV’de yayımlanan "Yeraltı" dizisinin yapımcısı Fatih Aksoy, BBC Türkçe’ye yaptığı açıklamada, dizilerin şiddetin yaygınlaşmasına neden olmadığından emin olduğunu belirtti. Aksoy, televizyon dizilerinin 40 yıldır var olduğunu ve benzer kanlı olayların ilk defa yaşandığını ifade etti. Ayrıca, 12-19 yaş grubunda televizyon izleme oranının yaklaşık %15 olduğunu ve gençlerin çoğunlukla yarışma programlarını tercih ettiğini aktardı.

Aksoy, senaryolarda şiddet sahnelerinin hikayeyi canlı tutmak için gerekliliğine işaret ederek, 1990’ların aile ve mahalle temalı dizilerinin artık ekranlarda yer almamasının rekabet koşulları ve izleyici tercihleriyle bağlantılı olduğunu söyledi.

RTÜK Üyesi Taşcı'nın Görüşleri

RTÜK Üyesi İlhan Taşcı, şiddet sorununu tek bir nedene indirgemenin mümkün olmadığını kabul etmekle birlikte, televizyon dizilerinin bu konuda dikkat çekici olduğunu belirtti. Yayıncıların ve yapımcıların "silah ve kavga yoksa reyting olmaz" anlayışıyla hareket ettiğini söyleyen Taşcı, senaryo süreçlerinin titizlikle ele alınması gerektiğini söyledi. Taşcı, birçok kişinin öldürüldüğü bölümlerin adalet duygusunu zedelediğini ve RTÜK’ün bu konuda sorumluluk alması gerektiğini ifade etti. Ayrıca sektör paydaşlarını bir araya getirerek çalıştay yapılmasını önerdi.

Oyunculardan Uyarılar

Usta oyuncu Menderes Samancılar, sadece dizilerin değil haber programlarının ve meclis yayınlarının da televizyonlarda yer aldığını hatırlattı. Meclisteki siyasilerin nefret söylemlerini azaltması gerektiğini savunan Samancılar, ekonomik koşulların toplumsal yapıyı etkilediğini ve ahlaksızlıkla çocuk eğitiminin zorlaştığını belirtti. Samancılar, bundan sonra silah içeren projelerde yer almayacağını ve meslek örgütlerinin de daha aktif olması gerektiğini söyledi.

Şiddetin Medyadaki Etkileri ve Psikolojik Boyut

2007’de Journal of Adolescent Health dergisinde yayımlanan bir araştırma, televizyon, film, video oyunu ve internet ortamındaki şiddet içeriklerinin kısa ve uzun vadede olumsuz etkiler doğurduğunu ortaya koydu. Araştırma, medyanın tek başına şiddetin nedeni olmadığını ancak saldırganlık riskini artıran önemli faktörlerden biri olduğunu vurguladı. Kısa vadeli etkiler arasında şiddetle ilgili düşüncelerin tetiklenmesi, duygusal uyarılmanın artması ve davranışların taklit edilmesi yer alırken, uzun vadede çocukların saldırgan davranış kalıplarını öğrenmesi ve şiddete duyarsızlaşması sıralandı.

Uzman psikolog Nesli Zaglı, televizyon dizilerindeki şiddetin gençler üzerindeki etkisinin tek başına değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti. Zaglı, şiddet eğiliminin bireysel psikoloji, aile ilişkileri ve toplumsal koşulların iç içe geçtiği çok katmanlı bir süreç olduğunu ifade etti. Ayrıca, izlenen içeriğin bağlamının da etkili olduğunu vurguladı.

Ailelere Öneriler

Zaglı, medya içeriklerindeki yaş sınırlamalarının önemine dikkat çekti ancak bunun tek başına yeterli olmayabileceğini söyledi. Ergenliğin bilişsel ve duygusal gelişiminin devam ettiğini belirten Zaglı, çocukların şiddet içeriklerine maruz kaldığında ailelerin iletişime önem vermesi gerektiğini belirtti. Çocuklarla konuşulup hislerinin sorulması, şiddetin yanlış olduğu anlatılması ve uyku düzeni ile davranışların takip edilmesi gerektiğini kaydetti.